ئاراستەیە بۆ:
خانم ڕۆبێرتا مێتسۆلا (Roberta Metsola)
سەرۆکی پەرلەمانی ئەورووپا (باڵاترین دەسەڵاتی دامەزراوەی یاسادانان)
خانم کایا کالاس (Kaja Kallas)
نوێنەری باڵای یەکێتیی ئەورووپا لە سیاسەتی دەرەوە و کاروباری ئاسایشدا (سەرۆکی دیپلۆماسیی گشتیی یەکێتیی ئەورووپا)
بەڕێز مونیر ساتوری (Mounir Satouri)
سەرۆکی ژێرکۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤی پەرلەمانی ئەورووپا (DROI)
خانم هانا نۆیمان (Hannah Neumann)
سەرۆکی شاندی پەیوەندییەکان لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێران لە پەرلەمانی ئەورووپا
خانم ساسکیا بریک مۆنت (Saskia Bricmont)
نوێنەری پەرلەمانی ئەورووپا لە پارتی سەوزی بەلجیکا
خانم و بەڕێزان و بەرپرسانی ڕێزدار،
ئێمە، واژووکەرانی ئەم نامە سەراوەڵایە لە لایەن «هاوپەیمانی بۆ کۆماری و دیموکراسی لە ئێراندا»، بە نیگەرانییەکی قووڵ و هەستکردن بە پێویستییەکی بەپەلە، جارێکی تر سەبارەت بە دۆخی کارەساتباری مافەکانی مرۆڤ لە ئێران و مەترسیی نزیک لە خولی نوێی سێدارەدانی بەکۆمەڵ و سیاسی هۆشداری دەدەین.
لە هەفتە و مانگەکانی ڕابردوودا، سەرکوتی حکومەتی لە ئێراندا چووەتە قۆناغێکی بێپێشینە و بەمەرج زۆر مەترسیدارترەوە. ڕاپۆرتە جۆراوجۆرەکان لەسەر دەستبەسەرکردنی بەکۆمەڵ، بێسەروشوێنکردنی زۆرەملێ، ئەشکەنجەی سیستماتیک، دانپێدانانی زۆرەملێ، بێبەشکردنی زیندانیان لە دەستڕاگەیشتن بە پارێزەری سەربەخۆ، و دەرکردنی سزای خێرا و قورس، نیشانی دەدەن کە کۆماری ئیسلامیی ئێران خەریکی خۆشکردنی زەمینەیە بۆ شەپۆلێکی نوێ لە سێدارەدانی سیاسی بە مەبەستی دروستکردنی ترس و تۆقینی گشتی و بێدەنگکردنی هەر دەنگێکی نەڕازی.
لەم نێوەندەدا، شەڕی وێرانکاری چل ڕۆژەی ئەم دواییانە و دەرئەنجامە کارەساتبارەکانی، لەگەڵ تێکدانی بەربڵاوی ژێرخانە گرنگەکان، وڵاتی زیاتر لە جاران بەرەو بەسەربازیکردن و ئەمنیکردنی تەواو بردووە و لە کردەوەدا بووەتە ئامرازێک بۆ داپۆشینی تاوانەکانی ۸ و ۹ی ژانویهی ۲۰۲۶. ئەمڕۆ شەقامەکان لە خەڵکی ناڕازی زەوت کراون و بوونەتە مەیدانی جێگیربوونی هەمیشەیی هێزە سەرکوتکەرەکان. هاوکات، بە بڕین و تێکدانی بەئەنقەستی ئینتەرنێت و سنووردارکردنی توندی گواستنەوەی ئازادانەی زانیارییەکان، کۆمەڵگە لە دۆخی بێدەنگی زۆرەملێ و بێئاگایی سەپێندراودا قرار دراوە، بە شێوەیەک کە ڕێگری لە هەر چەشنە ناڕەزایەتی، زانیاریگەیاندنی سەربەخۆ و گواستنەوەی دەنگی قوربانیان دەکرێت. لە کەشێکی ئاواهیدا، دەزگا ئەمنی و دادوەرییەکان بە خراپبەکارهێنانی بارودۆخی شەڕ و دروستکردنی تۆمەتی ناڕاست وەک «سیخوڕی» و «هاوکاریکردنی دوژمن»، پڕۆسەی دەستبەسەرکردن، دۆسیەسازی، دەرکردنی سزای سێدارە و سڕینەوەی فیزیکیی نەیاران بە توندییەکی زیاترەوە پێوشوێن دەگرن. ئەوەی ئەمڕۆ بەسەر ئێراندا زاڵە، جۆرێکە لە حکومەتی سەربازیی ڕانەگەیەندراو لە دۆخی «نە شەڕ و نە ئاشتی»دا، کە لەژێر سێبەری ئەوەدا، ئامێری سەرکوت بە ئامادەیی تەواوەوە بۆ کۆمەڵکوژیی زیاتری هاووڵاتیان و بێدەنگکردنی تەواوی کۆمەڵگەی مەدەنی کار دەکات.
هاوکات، بنەماڵەی زیندانیانی سیاسی لەژێر گوشار، هەڕەشە و ترساندندان، و سنووردارکردنی توندی ئینتەرنێت و تێکدانی گواستنەوەی ئازادانەی زانیارییەکان، دەرفەتی زانیاریگەیاندنی سەربەخۆی سەبارەت بە دۆخی دەستبەسەرکراوان و قوربانیان بە توندی سنووردار کردووە. ئەم ڕێکارانە نەک تەنیا پێشێلکردنی ئاشکرای بەڵێنە نێودەوڵەتییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانە، بەڵکو نیشانەیەکی ڕوونە لە هەوڵی ڕێکخراو بۆ شاردنەوەی ڕەهەندە ڕاستەقینەکانی سەرکوت و ڕێگریکردن لە چاودێریی ڕای گشتیی جیهانی.
ئێمە بە سەرنجدان بە هەڵوێستەکانی پێشووی پەرلەمانی ئەورووپا و یەکێتیی ئەورووپا سەبارەت بە ئێران، لەوانەش بڕیارنامەکانی ئەم دواییانەی پەرلەمانی ئەورووپا لە ئیدانەکردنی سێدارەدانەکان، سەرکوتی توندوتیژانەی خۆپیشاندەران و پێشێلکردنی سیستماتیکی مافەکانی مرۆڤ، داواتان لێدەکەین کە ئەم هەڵوێستانە لەگەڵ هەنگاوی کرداری، دەستبەجێ و کاریگەردا هاوڕێ بکەن.
ئێمە بە تایبەتی داوای ئەم هەنگاوانەی خوارەوە دەکەین:
ڕاگەیاندنی ئاشکرا و دەستبەجێی دژایەتیی یەکێتیی ئەورووپا لەگەڵ سەرجەم سزاکانی سێدارە لە ئێراندا، بە تایبەتی ئەو سزایانەی کە دژی زیندانیانی سیاسی و دەستبەسەرکراوانی خۆپیشاندانەکان دەرکراون.
داواکردنی ئازادکردنی دەستبەجێ و بێشەرتومەرجی سەرجەم زیندانیانی سیاسی، بیروڕا، داکۆکیکارانی مافەکانی مرۆڤ، ڕۆژنامەنووسان، چالاکوانانی ژنان، خوێندکاران، کرێکاران و دەستبەسەرکراوانی دیکە.
سەپاندن و فراوانکردنی دەستبەجێی گەمارۆ ئاراستەکراوەکانی مافی مرۆڤ دژی بەرپرسان، دادوەران، دەزگا ئەمنییەکان و سەرجەم ئەو کەسانەی کە لە سەرکوت، ئەشکەنجە، دەستبەسەرکردنی خۆڕایی و دەرکردن و جێبەجێکردنی سزای سێدارەدا دەوریان هەیە.
پشتگیریی چالاکانە لە لێکۆڵینەوە سەربەخۆ نێودەوڵەتییەکان سەبارەت بە تاوانەکان و پێشێلکارییە بەربڵاوەکانی مافی مرۆڤ لە ئێراندا و بەدواداچوون بۆ بەرپرسیارکردنەوەی ئەنجامدەرانی ئەم تاوانانە لە دامەزراوە نێودەوڵەتییەکاندا.
هەنگاوی کرداری بۆ پشتگیریکردن لە دەستڕاگەیشتنی ئازادی خەڵکی ئێران بە ئینتەرنێت و گواستنەوەی ئازادانەی زانیارییەکان، و ئیدانەکردنی ڕوونی بڕین و تێکدانی بەئەنقەستی ئینتەرنێت لە لایەن حکومەتی ئێرانەوە.
ئێمە جەخت دەکەینەوە کە دۆخی ئێستای ئێران تەنیا قەیرانێکی ناوخۆیی نییە، بەڵکو بابەتێکە پەیوەستە بە بنەما سەرەکییەکانی مافی مرۆڤ، کەرامەتی مرۆیی و بەرپرسیارێتی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لە بەرامبەر تاوانە ڕێکخراوەکانی حکومەتدا. تەرکۆکردنی تەنیا لەسەر بابەتی شەڕ و ئاگربەست، بەبێ سەرنجدانی هاوکات بۆ سەرکوتی خوێناوی ناوخۆیی، سێدارەدانی سیاسی و لەناوبردنی ڕێکخراوی مافە بنەڕەتییەکانی خەڵکی ئێران، دەکرێت بە واتای پشتگوێخستنی کارەساتێکی مرۆیی بێت کە لە بەردەم چاوی جیهاندا ڕوو دەدات. بێدەنگی یان دواکەوتن لە هەنگاوی کاریگەردا، لە کردەوەدا گڵۆپی سەوزی ناڕاستەوخۆ دەبێت بۆ بەردەوامیی سێدارەدانەکان، سەرکوت و کۆمەڵکوژی.
هەروەها، ئێمە بە شێوەیەکی فەرمی داوا دەکەین کە دەرفەتی سازکردنی دیدارێکی ڕاستەوخۆ، فەرمی و دەستبەجێ لە نێوان شاندێکی نوێنەرانی «هاوپەیمانی بۆ کۆماری و دیموکراسی لە ئێراندا» و نوێنەرانی پەرلەمانی ئەورووپا و یەکێتیی ئەورووپا بڕەخسێنرێت تا بتوانین لە نزیکەوە سەبارەت بە دۆخی ئێستای ئێران، مەترسیی دەستبەجێی سێدارەدانەکان، بارودۆخی زیندانیانی سیاسی، و ڕێگاچارە کردارییەکان بۆ پشتگیریکردن لە خەڵکی ئێران گفتوگۆ بکەین.
ئێمە باوەڕمان وایە کە ئەمڕۆ، زیاتر لە هەر کاتێکی دیکە، خەڵکی ئێران پێویستیان بە پشتگیریی ڕوون، کرداری و بەرپرسانەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هەیە. بەرگریکردن لە مافی ژیان، ئازادی دەربڕین، ئازادی کۆبوونەوەی ئاشتیانە و مافی دادگاییکردنی دادپەروەرانە، نابێت ببێتە قوربانی تێبینییە سیاسی یان ئابوورییەکان.
مێژوو بڕیار لەسەر کاردانەوەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەرامبەر بەم چرکەساتە دەدات.
لەگەڵ ڕێزدا
هاوپەیمانی بۆ کۆماری و دیموکراسی لە ئێراندا
۱۳ی مەی ۲۰۲۶
واژووکەران:
۱ . هاوپەیمانی گشتگیر بۆ ئازادی و یەکسانی لە ئێراندا، کە ئەم گرووپانەی خوارەوە لەخۆ دەگرێت:
[ بەرەی یەکگرتووی بەلووچستان – ئێران (کۆماریخوازان)
بزووتنەوەی کۆماریخوازانی دیموکرات و لائیکی ئێرانی فیدراڵ
پارتی یەکێتیی بەختیاری و لوڕستان
پارتی تەزامنی دیموکراتیکی ئەهواز
حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران
پارتی سەوزەکانی ئێران
پارتی گەلی بەلووچستان
ڕێکخراوی یەکێتیی فیدائیانی خەڵکی ئێران
ئەنجومەنی ئازادیخوازانی سۆسیالیست
ئەنجومەنی هاوکاریی تورکمان سەحرا (پێکهاتوو لە: ڕاپەڕینی نەتەوەیی تورکمان سەحرا، ڕێکخراوی کولتووری و سیاسیی تورکمان سەحرا، و ئەنجومەنی هاوپەیمانیی تورکمان سەحرا)
کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان
گرووپی ۲۵ی خەرمانان
ناوەندی هاوپەیمانیی کۆماریخوازان بۆ ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامی]
۲ . کۆنگرەی نەتەوەکانی ئێرانی فیدراڵ کە ئەم گرووپانەی خوارەوە لەخۆ دەگرێت:
[ بەرەی یەکگرتووی بەلووچستان – ئێران (کۆماریخوازان)
بەرەی گەلی بەلووچستان
ئەنجومەنی هاوپەیمانیی تورکمان سەحرا
پارتی یەکێتیی بەختیاری و لوڕستان
پارتی تەزامنی دیموکراتیکی ئەلاهواز
حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران
کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران
ڕێکخراوی جەماوەریی کورمانج (کوردەکانی خۆراسان)
پارتی گەلی بەلووچستان
مەڵبەندی سیاسی کولتووری ئازەربایجان
پارتی دیموکراتی ئازەربایجان
ڕێکخراوی کولتووری و سیاسیی تورکمان سەحرا]
۳ . ئەنجومەنی ژنانی ئێرانی-ئەڵمانیی کۆڵن
۴ . پژاک (پارتی ژیانی ئازادی کوردستان)
۵ . تێکۆشەرانی ڕێگای ئازادیی هامبۆرگ
۶ . پارتی چەپی ئێران (گرووپی دیموکراتیک)
۷ . پارتی دیموکرات مەسیحیی ئێران
۸ . حزبی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران
۹ . پارتی کۆمۆنیستی کرێکاریی ئێران
۱۰ . مافەکانی مرۆڤی بەلووچستان
۱۱ . ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هانا
۱۲ . ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێران
۱۳ . تۆڕی هاوپەیمانی بۆ مافەکانی مرۆڤ لە ئێراندا
۱۴ . تۆڕی ژن، ژیان، ئازادیی بەلجیکا
۱۵ . ئەنجومەنی ئێرانیانی شاری کۆڵن (لایەنگرانی بەرگری)
۱۶ . ئەنجومەنی سازکردنی ئاکسیۆنەکان لە هۆڵەندا
۱۷ . کادری دەرمانی بەرلین بۆ مافەکانی مرۆڤ و دیموکراسی (بەرلین مێد)
۱۸ . کەمپەینی ڕاگرتنی کوشتنە «نامووسییەکان»
۱۹ . کۆنگرەی کۆماریخوازانی دیموکراتی نەتەوەیی-ڕوخێنەر
۲۰ . کادری دەرمانی کۆماریخواز بۆ مافەکانی مرۆڤ و دیموکراسی (دیما)
۲۱ . مەڵبەندی هاوکاریی ناوەندە کۆماریخوازەکانی ئێران
۲۲ . چالاکوانانی مافی مرۆڤی ئێران
۲۳ . کۆنگرەی هاوبەشی کۆماریخوازانی دیموکرات و فیدراڵ دیموکرات
۲۴ . هانای ڕۆژهەڵات
۲۵ . هاوپەیمانیی کۆماریخوازان و دیموکراسیخوازانی ئێرانی لە بەلجیکا