نیگەرانییەکانی هانا لە پێشێلکاری بەربڵاوی دادگاییکردنی دادپەروەرانە لە کاتی بەرزبوونەوەی بارودۆخی شەڕ و ئەستاندنی مافی ژیان
ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هانا نیگەرانی قووڵی خۆی لە بەردەوامیی لەسێدارەدانی تۆمەتبارانی سیاسی و ئەمنی لە ئێران دەردەبڕێت و ڕایدەگەیەنێت کە کۆماری ئیسلامی لە کاتێکدا کە وڵات لە لوتکەی شەڕ و نائارامی بەربڵاودایە، بەردەوامە لە جێبەجێکردنی سزای لەسێدارەدان، لە کاتێکدا ڕاپۆرتەکان ئاماژە بە پێشێلکردنی جیددی مەرجەکانی دادگاییکردنی دادپەروەرانە لەم کەیسانەدا دەکەن. دوابەدوای لەسێدارەدانی ئەکبەر دانشوەرکار و محەمەد تاغاوی سەنگدەهی بەرەبەیانی ڕۆژی دووشەممە ڕێکەوتی ١٠ی خاکەلێوەی ١٤٠٥، بابەک عەلیپوور و پوویا قوبادی بستونی ڕۆژی سێشەممە ١١ی خاکەلێوە لەسێدارە دراون، هەر چواریان لەلایەن دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامییەوە تۆمەتبار کران بەوەی کە ئەندامی ڕێکخراوی موجاهدینی خەڵقن و بەشدارییان لە چالاکی چەکداری و چالاکییە ئەمنییەکاندا کردوە..
بەپێی زانیارییە بڵاوکراوەکان، حوکمی لەسێدارەدانی ئەم چوار کەسە لەگەڵ «وحید بنیعامریان» و «ئەبولحەسن منتەزەر» لە مانگی سەرماوەزی ١٤٠٣دا دەرچووە. بەڵام، پرۆسەی لێکۆڵینەوە و دادگایی لەم پەروەندەیەوە لە هەمان سەرەتاوە هەمیشە لەگەڵ نیگەرانییەکی جیددی مافە مرۆڤی بووە. مای ساتو، ڕاپۆرتێری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان لەبارەی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران، لە مانگی خەزەلەوەری ١٤٠٤دا جەختی کردووەتەوە کە پرۆسەی دادگایی ئەم تۆمەتبارانە لەگەڵ بنەماکانی دادگای عادلانە یەکسان نەبووە و لەوانەیە دەستگەیشتنی دواخراو بە وکیلی هەڵبژێردراو، پشتبەستن بە دانپێدانانی بەدەستهاتوو لەژێر ئەشکەنجە، و نەبوونی گرنگیدان بە شکایەتەکانی پەیوەندیدار بە ئەشکەنجە تێدایە.
ئەم کەیسانە نموونەی ڕوونن لە پێشێلکردنی مافی دادگاییکردنی دادپەروەرانە بەپێی یاسای نێودەوڵەتی مافی مرۆڤ، بەتایبەتی مادەی ١٤ی پەیمانی نێودەوڵەتی مافە مەدەنی و سیاسییەکان. تۆمەتباران لە دۆسیە تاوانکارییەکان، بەتایبەتی ئەوانەی ڕووبەڕووی سزای لەسێدارەدان دەبنەوە، دەبێت مافی دەستڕاگەیشتنێکی خێرا و کاریگەرانەیان هەبێت بۆ پارێزەرێکی سەربەخۆ، مافی بێدەنگبوون، مافی ڕەتکردنەوەی بەڵگەی بەدەست هاتوو لەژێر ئەشکەنجەدا، مافی دانیشتنێکی گشتی و سەربەخۆ و مافی پشکنینی تەواوی بەڵگەکانیان هەبێت لەلایەن دادگایەکی بێلایەنەوە. لەم حاڵەتانەدا بەڵگەی بەردەست نیشان دەدات کە ئەم گەرەنتییە بنەڕەتییانە ڕەچاو نەکراون.
هەروەها بەکارهێنانی دانپێدانانی زۆرەملێ بە تۆمەتباران لە حاڵەتێکدا کە بانگەشەی ئەشکەنجە و زۆرەملێ هەیە، بە تەواوی دژە قەدەغەی ئەشکەنجە و قەدەغەی بەکارهێنانی ئەو وتانەیە کە لەژێر ئەشکەنجە وەرگیراون. لەگەڵ ئەمەشدا، نەبوونی ڕوونکردنەوەی ورد لەبارەی کۆبوونەوەکانی دادگا، شێوازی هەڵسەنگاندنی بەڵگەکان و چۆنیەتی دەستگەیشتن بە بەرگرییەکی کاریگەر، هەڵوەشانەوەی زۆرێک لە گومانەکان دەربارەی ڕەوایەتی ئەم حوکمانە زیاد دەکات.
هانا جەخت دەکاتەوە کە جێبەجێکردنی ئەم لەسێدارەدانانە لە حاڵەتێکدا کە وڵات تووشی جەنگ، قەیران و نائاسایییەکی زیادبووە، ئەم نیگەرانییە زیاتر دەکات کە کۆماری ئیسلامی لە سزای لەسێدارەدان نەک تەنها وەک ئامرازێکی یاسایی، بەڵکو وەک ئامرازێک بۆ زیادکردنی ترس و سڕینەوەی چالاکوانانی سیاسی و تۆمەتبارانی ئەمنی بەکار دەهێنێت.پەنابردن بۆ لەسێدارەدان لە ژینگەیەکی وەها داخراو و ناڕووندا، زیاتر بەکارهێنانی سیاسیی کۆماری ئیسلامی لە سیستەمی تاوانکاری لە کاتی شەڕدا نیشان دەدات.