ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هانا نیگەرانی خۆی دەرببڕیت سەبارەت بە خراپتربوونی کەمی دەرمان و بەرزبوونەوەی نرخی دەرمان لە ئێراندا، ڕایدەگەیەنێت کە پچڕانی دەستگەیشتنی نەخۆش، بەتایبەتی بۆ نەخۆشانی نەخۆشی تایبەت و دەگمەن، لەوانە هیمۆفیلیا، تالاسیمیا، سستی گورچیلە، شێرپەنجە و ئای بی، تەنها قەیرانێکی کارگێڕی نییە. لە ڕوانگەی مافەکانی مرۆڤەوە پێشێلکردنی مافی تەندروستی و پێشێلکردنی کەرامەتی مرۆڤە. لە کاتی جەنگ و گرژییەکانی ناوچەکەدا، حکومەت ناچارە دەستگەیشتنی بەردەوام، کاریگەر و بێ جیاوازی بە دەرمانە بنچینەییەکان دەستەبەر بکات و ناتوانێت خۆی لە بەرپرسیارێتی یاسایی خۆی بدزێتەوە بە پەنابردن بۆ گێڕانەوەی گشتی. کۆماری ئیسلامی ئێران بە پێی ماددەی ١٢ لە پەیمانی نێودەوڵەتی مافە ئابووری، کۆمەڵایەتی و کەلتوورییەکان، پابەندە بە دەستەبەرکردنی مافی هەموو تاکێک بۆ بەدەستهێنانی بەرزترین ستانداردی تەندروستی جەستەیی و دەروونی. ئەم پابەندبوونە بە ئاشکرا بریتییە لە دروستکردنی مەرجی پێویست بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییەکان و دەستگەیشتن بە خزمەتگوزاری و پێداویستییە پزیشکییە بنچینەییەکان لە کاتی نەخۆشیدا.
کۆمیتەی مافە ئابووری، کۆمەڵایەتی و کەلتوورییەکان هەروەها لە تێبینی گشتی ژمارە ١٤ دا ئاماژەی بەوەدا کە مافی تەندروستی بەبێ دەستگەیشتن بە دەرمانی پێویست و هەرزان و بێ جیاوازی بەدی نایەت. ئەم لیژنەیە دابینکردنی دەرمانی سەرەکی خستووەتە نێو ئەرکە سەرەکییەکانی دەوڵەتان و ڕوونی کردووەتەوە کە جێبەجێنەکردنی ئەم پابەندییانە تەنانەت لە کاتی قەیرانیشدا پاساو نابێت.
لەسەر ئەم بنەمایە، هەر حاڵەتێک کە نەخۆشەکان ناچار بکرێن چارەسەرەکانیان بوەستێنن یان بگۆڕن بەهۆی کەمی دەرمان، بەرزبوونەوەی نرخ، پچڕانی دابەشکردن، دواکەوتن لە جێبەجێکردنی پابەندییەکانی بیمە، یان سەرهەڵدانی بازاڕێکی نافەرمی، دەتوانرێت بە پێشێلکردنی پابەندییە نێودەوڵەتییەکانی دەوڵەت دابنرێت. بەرپرسیارێتی دەوڵەت لەم بوارەدا تەنها ڕاگەیاندنی بوونی یەدەک یان نکۆڵی کردن لە کەموکورتی نییە. دەوڵەت ناچارە سیستەمی هاوردەکردن، تەرخانکردن، دابەشکردن و سەرپەرشتیکردنی دەرمانەکان بەشێوەیەک بەڕێوە ببات کە نەخۆشەکان لە دەستگەیشتنی ڕاستەقینە و سەلامەت بە دەرمانی پێویست بێبەش نەبن.
ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هانا جەخت لەوە دەکاتەوە کە سزاکان و گرژییەکانی ناوچەکە هەرچەندە کاریگەری لەسەر زنجیرەی دابینکردن هەیە، بەڵام دەوڵەت لە بەرپرسیارێتی ڕزگار ناکات. هەر کاتێک قەیرانی دەرمان خراپ بەڕێوەبردن، نەبوونی شەفافیەت، دابەشکردنی نادادپەروەرانە، یان نەتوانینی پشتگیری نەخۆشە لاوازەکان بێت، بەرپرسیارێتی یاسایی دەوڵەت توندتر دەبێت. بەردەوامی ئەم دۆخە تەنها ناکارایی کارگێڕی نییە، بەڵکو پێشێلکارییەکی سیستماتیکی مافی تەندروستییە.
لەسەر ئەم بنەمایە، ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هانە داوای هەنگاوی دەستبەجێی کۆماری ئیسلامی دەکات بۆ دابینکردنی بەردەوامی دەرمانی پێویست، کەمکردنەوەی بەرزبوونەوەی نرخ، دەستەبەرکردنی جێبەجێکردنی بەڵێنەکانی بیمە، ڕوونکردنەوەی زنجیرەی دابینکردن و دابەشکردن، و رێگریکردن لە کۆکردنەوە و بازاڕی ڕەش. ژیان و تەندروستی نەخۆشەکان ناتوانێت ببێتە قوربانی قەیران دروستکردن، ئینکاری فەرمی، یان شکستی پێکهاتەیی حکومەت.
