بر اساس گزارشهای رسیده به سازمان حقوق بشر هانا، بامداد امروز، یکشنبە ٣ خرداد ۱۴۰۵، درگیری مسلحانهای میان نیروهای سپاه پاسداران و یک گروه مسلح در یکی از ایستهای بازرسی شهر سردشت رخ داده است.
مطابق اطلاعات دریافتی، این درگیری با تیراندازی سنگین همراه بوده و دستکم سه تن زخمی شدهاند. تا زمان تنظیم این گزارش، اطلاعات مستقلی درباره هویت زخمیشدگان، شمار احتمالی کشتهشدگان و وابستگی طرف مقابل درگیری منتشر نشده و هیچ گروهی نیز مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است. نبود اطلاعرسانی رسمی و شفاف درباره ابعاد حادثه، وضعیت مجروحان و اقدامات نیروهای امنیتی، نگرانیها درباره وضعیت شهروندان و احتمال نقض حقوق بنیادین آنان را افزایش داده است.
در پی این رویداد، فضای امنیتی در سردشت بهطور چشمگیری تشدید شده است. منابع محلی از استقرار گسترده نیروهای امنیتی و نظامی در سطح شهر، کنترل شدید مسیرهای ورودی و خروجی، افزایش ایستهای بازرسی و اعمال محدودیت در رفتوآمد شهروندان خبر دادهاند. همچنین گزارشهایی از اختلال گسترده و یا قطع اینترنت و شبکه تلفن همراه در بخشهایی از شهر دریافت شده است؛ اقدامی که دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات، امکان ارتباط با خانوادهها و پیگیری وضعیت افراد آسیبدیده را با اختلال جدی مواجه کرده است.
بر اساس اصول بنیادین حقوق بشر و تعهدات بینالمللی دولتها، از جمله تعهدات ناشی از میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، دولتها موظفاند حتی در شرایط درگیریهای امنیتی، اصل تناسب در اقدامات امنیتی، حمایت از غیرنظامیان، حق دسترسی به اطلاعات، آزادی رفتوآمد و امنیت فردی شهروندان را رعایت کنند. اعمال محدودیتهای گسترده ارتباطی و امنیتی بدون شفافیت، نظارت قضایی مؤثر و اطلاعرسانی عمومی، میتواند زمینهساز نقضهای جدی حقوق بشر و گسترش مصونیت نیروهای امنیتی از پاسخگویی شود.
سازمان حقوق بشر هانا تأکید میکند که جمهوری اسلامی ایران در فضای پس از آتشبس جنگ اخیر با آمریکا و اسرائیل، بهجای کاهش تنش و تضمین امنیت شهروندان، روند نظامیسازی شهرهای کردستان را بهطور بیسابقهای تشدید کرده است. استقرار گسترده نیروهای نظامی و امنیتی، کنترل شدید فضای عمومی، محدودسازی ارتباطات و تحویل مقادیر قابل توجهی سلاح به نیروهای شبهنظامی و عناصر موسوم به «جاش»، بخشی از سیاست امنیتیسازی سازمانیافتهای است که مستقیماً امنیت، آزادی و حقوق بنیادین شهروندان غیرنظامی را تهدید میکند.
هانا این روند را بهشدت محکوم میکند و هشدار میدهد که مسلحسازی نیروهای وابسته و غیررسمی، در کنار گسترش فضای امنیتی در شهرهای کردستان، خطر افزایش خشونت علیه غیرنظامیان، بازداشتهای خودسرانه، تشدید سرکوب و نقض سازمانیافته حقوق بشر را بهطور جدی افزایش داده است. هانا پیشتر نیز نسبت به پیامدهای خطرناک این سیاست هشدار داده و تأکید میکند که جمهوری اسلامی ایران مسئول مستقیم هرگونه آسیب، نقض حقوق بنیادین و ناامنی ناشی از این سیاستهای امنیتی و نظامیسازی در مناطق کردستان خواهد بود.
سازمان حقوق بشر هانا خواستار اطلاعرسانی فوری، شفاف و قابل راستیآزمایی درباره ابعاد این درگیری، وضعیت زخمیشدگان، احتمال بازداشتها و دامنه محدودیتهای اعمالشده در شهر سردشت است. هانا همچنین بر ضرورت رعایت کامل حقوق غیرنظامیان، خودداری از اعمال مجازات و محدودیتهای جمعی و پایاندادن به روند گسترش فضای نظامی و امنیتی در شهرهای کردستان تأکید میکند.