سازمان حقوق بشر هانا پخش آموزش استفاده از سلاح جنگی کلاشینکف از شبکه افق صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران را اقدامی خطرناک، مسئولیتناپذیر و آشکارا مغایر با اصول حقوق کودک، امنیت عمومی، سلامت روان جامعه و تعهدات حقوق بشری حکومت ایران میداند.
در ویدیوی منتشرشده، یکی از نیروهای وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نحوه استفاده از سلاح جنگی را در برابر دوربین آموزش میدهد و مجری برنامه نیز در پایان، بهصورت زنده با این سلاح شلیک میکند. پخش چنین محتوایی از رسانه حکومتی، بدون محدودیت سنی، هشدار ایمنی، توضیح درباره خطرات سلاح گرم یا هرگونه چارچوب پیشگیرانه، نشانه آشکار بیاعتنایی نظاممند جمهوری اسلامی به امنیت روانی کودکان و نوجوانان است.
این برنامه را نمیتوان صرفاً یک خطای رسانهای دانست. صداوسیمای جمهوری اسلامی، بهعنوان ابزار تبلیغاتی حکومت، سالهاست در خدمت عادیسازی خشونت، تقدیس نیروهای نظامی و امنیتی، و بازنمایی سلاح بهعنوان نماد قدرت و افتخار قرار دارد. آموزش نمایشی استفاده از کلاشینکف در یک برنامه عمومی، ادامه همین سیاست خطرناک است؛ سیاستی که مرز میان آموزش، تبلیغ نظامی و تحریک فرهنگی به خشونت را عمداً مخدوش میکند.
از منظر حقوق بشر، حکومت ایران موظف است از حق حیات، امنیت شخصی و سلامت روانی جامعه حمایت کند. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر بر حق هر انسان به زندگی، آزادی و امنیت شخصی تأکید دارد. با این حال، رسانه رسمی جمهوری اسلامی بهجای حمایت از امنیت عمومی، سلاح جنگی را بهصورت هیجانانگیز و قابل تقلید به نمایش میگذارد. چنین اقدامی با اصل مسئولیت دولت در پیشگیری از خشونت، حفاظت از کودکان و صیانت از سلامت روان جامعه در تعارض آشکار است.
این اقدام بهویژه از منظر حقوق کودک نقض جدی استانداردهای بینالمللی است. بر اساس ماده ۳ کنوانسیون حقوق کودک، منافع عالیه کودک باید در تمامی اقدامات مرتبط با کودکان در اولویت قرار گیرد. ماده ۱۷ این کنوانسیون نیز دولتها را مکلف میکند دسترسی کودکان به اطلاعاتی را تضمین کنند که در راستای رفاه اجتماعی، سلامت روانی و رشد اخلاقی آنان باشد. پخش آموزش سلاح جنگی از تلویزیون حکومتی نهتنها با این تعهد سازگار نیست، بلکه مستقیماً در جهت معکوس آن عمل میکند.
سازمان حقوق بشر هانا تأکید میکند کودکان و نوجوانان، بهویژه در جامعهای که با سرکوب، خشونت خیابانی، حضور گسترده نیروهای امنیتی و تبلیغات نظامی مواجه است، در برابر چنین محتوایی آسیبپذیرترند. نمایش سلاح در قالب برنامه تلویزیونی، همراه با اجرای زنده و هیجانسازی رسانهای، میتواند خشونت مسلحانه را عادی، جذاب و قابل تقلید جلوه دهد. این امر نهتنها سلامت روانی نوجوانان را تهدید میکند، بلکه فرهنگ عمومی را به سمت پذیرش خشونت سازمانیافته سوق میدهد.
از منظر حقوق داخلی نیز این بازنمایی با پیام کلی نظام کیفری درباره سلاح گرم در تعارض است. بر اساس قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز، حمل، نگهداری و استفاده از سلاح جنگی برای افراد غیرمجاز ممنوع و در موارد متعدد جرمانگاری شده است. بنابراین، نمایش هیجانانگیز استفاده از سلاح جنگی در رسانه رسمی حکومت، مرز میان ممنوعیت کیفری و مشروعیتبخشی رسانهای به خشونت مسلحانه را مخدوش میکند و پیام متناقضی به کودکان، نوجوانان و عموم جامعه منتقل میسازد.
سازمان حقوق بشر هانا این اقدام را بخشی از روند خطرناک نظامیسازی فضای عمومی، تخریب حساسیت جامعه نسبت به خشونت و سوءاستفاده از رسانه دولتی برای ترویج الگوهای امنیتی و نظامی در زندگی روزمره میداند. حکومتی که خود مسئول سرکوب خشونتبار شهروندان، شلیک به معترضان و گسترش فضای امنیتی در جامعه است، نمیتواند همزمان مدعی حمایت از امنیت عمومی باشد و از رسانه رسمی خود برای عادیسازی سلاح جنگی استفاده کند.
سازمان حقوق بشر هانا از نهادهای مسئول در حوزه حمایت از کودکان، سلامت روان و نظارت بر رسانهها میخواهد نسبت به پیامدهای چنین برنامههایی حساسیت نشان دهند و از تکرار تولید و پخش محتوای مشابه جلوگیری کنند. رسانههای عمومی موظفاند از هرگونه بازنمایی که خشونت مسلحانه را جذاب، افتخارآمیز، آموزشی یا قابل تقلید نشان میدهد، خودداری کنند.
سازمان حقوق بشر هانا تأکید میکند آموزش و نمایش سلاح جنگی در رسانه حکومتی، آن هم در دسترس کودکان و نوجوانان، نه سرگرمی است و نه آموزش عمومی؛ بلکه شکلی از مشروعیتبخشی رسانهای به خشونت سازمانیافته و تهدیدی مستقیم علیه امنیت روانی جامعه است.