سازمان حقوق بشر هانا مطلع شده است که سحرگاه روز دوشنبه ۲۵ خردادماه ۱۴۰۵، حکم قصاص نفس آرام زارعی در زندان مرکزی سنندج به اجرا درآمد. او پیشتر در ارتباط با قتل عمد همسر خود، آیدا حیدریان، بازداشت و از سوی دادگاه کیفری استان کردستان به قصاص نفس محکوم شده بود. این حکم پس از تأیید در دیوان عالی کشور، با حضور اولیای دم اجرا شده است.
قتل آیدا حیدریان باید در بستر گستردهتر خشونتهای جنسیتی و زنکشی در ایران فهمیده شود؛ جایی که زنان در بسیاری از موارد قربانی خشونت خانگی، کنترل مردسالارانه و فقدان سازوکارهای مؤثر حمایتی پیش از وقوع جرم میشوند. نظام کیفری جمهوری اسلامی، بهجای پیشگیری، حمایت فوری از زنان در معرض خطر، و ایجاد سازوکارهای مؤثر شکایت و مداخله، غالباً تنها پس از وقوع قتل وارد عمل میشود.
در عین حال، اجرای حکم اعدام یا قصاص نشانه کارآمدی عدالت کیفری نیست. پاسخ کیفری مبتنی بر سلب حیات، بدون اصلاح ساختارهای تولیدکننده خشونت، نه به ریشههای زنکشی میپردازد و نه تضمینی برای حمایت از زنان در معرض خطر ایجاد میکند. چنین پروندههایی بیش از آنکه نشاندهنده تحقق عدالت باشند، بیانگر ناکارآمدی دوگانه نظام کیفری ایراناند: ناکامی در پیشگیری از خشونت علیه زنان پیش از وقوع قتل، و توسل به مجازات مرگ پس از وقوع فاجعه.
سازمان حقوق بشر هانا ضمن تأکید بر ضرورت پاسخگویی در برابر قتل آیدا حیدریان، یادآور میشود که مقابله واقعی با زنکشی نیازمند حمایت قانونی مؤثر از زنان، دسترسی امن به نهادهای حمایتی، رسیدگی مستقل و عادلانه، و کنار گذاشتن سیاست کیفری مبتنی بر اعدام است.
تا زمان تنظیم این گزارش، رسانههای رسمی و نهادهای وابسته به قوه قضاییه درباره اجرای این حکم اطلاعرسانی رسمی منتشر نکردهاند.