گزارش ویژه سقز
سازمان حقوق بشر هانا در ادامه ثبت وضعیت میدانی شهرهای کردستان در شرایط تشدید فضای جنگی و محدودیت شدید ارتباطات، بر پایه اطلاعات گردآوریشده از منابع محلی، گزارش حاضر را درباره وضعیت شهر سقز منتشر میکند.
بر اساس اطلاعات میدانی، وضعیت عمومی شهر سقز در روزهای اخیر با تشدید همزمان فشارهای اقتصادی، گسترش کنترلهای امنیتی و اختلال جدی در جریان عادی زندگی شهروندان همراه بوده است. منابع محلی گزارش میدهند که بخش قابل توجهی از فعالیتهای اقتصادی شهر متوقف شده و رکود گستردهای بر بازار حاکم است، بهگونهای که بسیاری از کسبوکارها عملا فاقد فعالیت موثر هستند.
در حوزه امنیتی، کنترل مسیرهای ورودی و خروجی شهر بهطور محسوس افزایش یافته است. در هر چهار خروجی اصلی سقز ایستهای بازرسی مستقر شده و در محور صالحآباد به سمت بوکان نیز کنترلهای امنیتی برقرار است. همچنین از محدوده پلیسراه تا حدود ۱۰۰ متر به سمت داخل شهر، حضور نیروهای کنترلی ادامه دارد. در مسیر منتهی به بانه نیز ایستهای بازرسی بهصورت مقطعی برقرار و پس از مدتی جمعآوری میشوند.
بررسیهای میدانی هانا نشان میدهد در میان شهروندان غیرنظامی شمار قابل توجهی مجروح وجود دارد. گزارشها بهویژه از محله بهارستان و مناطقی خبر میدهند که در نزدیکی نیروهای امنیتی قرار داشتهاند. با توجه به محدودیت در دسترسی به اطلاعات درمانی، آمار دقیق مجروحان همچنان روشن نیست.
در سطح اجتماعی، فضای روانی شهر با نوعی انتظار و نگرانی مداوم همراه است. منابع محلی میگویند در زمان وقوع حملات، بخشی از مردم این تحولات را نشانهای از وارد شدن فشار موثر بر ساختارهای حکومتی تلقی میکنند و با امید نسبت به آینده واکنش نشان میدهند. در مقابل، در فاصله میان حملات و با بازگشت سکون نسبی، ناامیدی و سردی دوباره در فضای عمومی دیده میشود، وضعیتی که قطع اینترنت و نبود دسترسی آزاد به اطلاعات، آن را تشدید کرده است. با این حال، در مجموع بخش قابل توجهی از شهروندان همچنان نسبت به تضعیف موقعیت حکومت در نتیجه تحولات جاری نگاه امیدوارانه دارند.
در حوزه معیشت، افزایش قیمت کالاهای اساسی در سقز بهصورت چشمگیری ادامه دارد. قیمت مرغ زنده به حدود ۲۸۰ هزار تومان در هر کیلو رسیده، بهای برنج تا ۳ میلیون تومان افزایش یافته و گوشت با استخوان نیز تا ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان گزارش شده است. منابع محلی تاکید میکنند که در مدت کوتاهی، قیمت اغلب کالاهای ضروری تقریبا دو برابر شده است.
همزمان، اختلال در گردش پول نقد و خدمات بانکی فشار مضاعفی بر شهروندان وارد کرده است. گزارشها حاکی است که برخی شعب بانک ملی و بانک سپه در طول روز از دسترس خارج بودهاند و شهروندان نه امکان برداشت وجه نقد داشتهاند و نه استفاده موثر از کارتهای بانکی برای خریدهای روزمره.
در بخش تامین سوخت نیز شرایط با دشواری همراه است. اگرچه بنزین در سطح شهر موجود است، اما عمدتا با نرخ آزاد عرضه میشود و سهمیههای رسمی پاسخگوی نیاز عمومی نیست. بنابر گزارش منابع محلی، دسترسی به سوخت در ساعات اولیه روز ممکنتر است و پس از حدود ساعت یک بعدازظهر، در بسیاری موارد ذخیره پمپها به پایان میرسد.
در بعد نظامی و امنیتی، پس از آسیبدیدن و تخریب برخی پایگاههای وابسته به نیروهای نظامی در سقز، الگوی استقرار نیروهای حکومتی تغییر کرده است. گزارشها نشان میدهد بخشی از نیروها محلهای قبلی استقرار خود را ترک کرده و در ساختمانهای دولتی مستقر شدهاند. همچنین حضور نیروها در داخل خودروها و نگهبانی متحرک در نقاط مختلف شهر بیشتر مشاهده میشود.
سازمان حقوق بشری هانا ضمن هشدار نسبت به تداوم وضعیت بحرانی در سقز، خواستار توجه فوری نهادهای حقوق بشری و بشردوستانه به شرایط غیرنظامیان، تضمین دسترسی آزاد شهروندان به خدمات اساسی، رفع اختلال در دسترسی به امکانات مالی و درمانی، و کاهش فشارهای امنیتی در سطح شهر است. هانا همچنین نسبت به استقرار نیروهای مسلح در ساختمانهای اداری و فضاهای غیرنظامی که میتواند جان شهروندان را در معرض خطر مستقیم قرار دهد، ابراز نگرانی جدی کرده و این روند را در تعارض با اصول حفاظت از غیرنظامیان ارزیابی میکند.
سازمان حقوق بشری هانا
۱۶ مارس ۲۰۲۶