بر اساس گزارشهای رسیده به سازمان حقوق بشری هانا، حکم اعدام ناصر بکرزاده و یعقوب کریمپور، دو زندانی سیاسی محبوس در زندان مرکزی ارومیه، صبح امروز شنبه ۱۲ اردیبهشتماه ۱۴۰۵، توسط دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران اجرا شد. خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، نیز اجرای حکم اعدام این دو زندانی را با عنوان اتهامی «جاسوسی به نفع اسرائیل» اعلام کرده است.
اجرای این احکام در حالی صورت گرفت که این دو زندانی در روزهای گذشته از بندهای محل نگهداری خود خارج و به مکانهای نامعلوم منتقل شده بودند. سازمان حقوق بشری هانا پیشتر نسبت به این انتقالها، بیخبری از وضعیت آنان و خطر اجرای ناگهانی احکام اعدام هشدار داده بود.
یعقوب کریمپور، ۴۱ ساله، فارغالتحصیل رشته حقوق عمومی، اهل میاندوآب، از شهروندان ترک و پیرو آیین یارسان بود. او در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل بازداشت شد و از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب ارومیه با اتهام «افساد فیالارض از طریق جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام محکوم شد. این حکم در ماه گذشته توسط شعبه ۹ دیوان عالی کشور تأیید شده بود.
ناصر بکرزاده، ۲۶ ساله و اهل ارومیه، پس از بازداشت در دیماه ۱۴۰۲، مدتی در بازداشتگاه اطلاعات سپاه ارومیه تحت بازجویی قرار داشت. بر اساس گزارش منابع نزدیک به خانواده، او در دوره بازداشت و بازجویی از حقوق اولیه خود، از جمله دسترسی مؤثر به وکیل، تماس منظم و ملاقات با خانواده، محروم بوده است.
پرونده ناصر بکرزاده پیشتر در دیوان عالی کشور نقض شده بود. در پروندهای که به مجازات سلب حیات منتهی میشود، نقض حکم باید به رسیدگی مجدد، بررسی مستقل و دقیق ادله، رفع ایرادات شکلی و ماهوی، و تضمین کامل حقوق دفاعی متهم منجر شود. با این حال، صدور و تأیید دوباره حکم اعدام در روندی همراه با ابهام، شتاب، فقدان شفافیت و محرومیت از تضمینهای اساسی دفاع، نشان میدهد که این پرونده در چارچوب یک رسیدگی عادلانه و مستقل پیش نرفته است.
بر اساس اطلاعات رسیده به هانا، روز شنبه ۵ اردیبهشتماه ۱۴۰۵، ناصر بکرزاده به دفتر اجرای احکام زندان مرکزی ارومیه احضار و تأیید حکم اعدام در دیوان عالی کشور به وی ابلاغ شد. گفته میشود مسئول اجرای احکام زندان هنگام ابلاغ حکم، او را به اجرای قریبالوقوع اعدام تهدید کرده و پس از اعتراض بکرزاده به نحوه برخورد، وی را مورد بیاحترامی و ضربوشتم قرار داده است.
همچنین، تأیید حکم اعدام ناصر بکرزاده تنها حدود ۱۰ روز پس از ارجاع پرونده به دیوان عالی کشور انجام شده است. چنین شتابی در پروندهای که به مجازات سلب حیات منتهی شده و سابقه نقض حکم داشته است، با هیچ معیار جدی دادرسی عادلانه، رسیدگی فرجامی مؤثر و نظارت قضایی مستقل سازگار نیست. در پروندههای منتهی به اعدام، هرگونه ابهام در ادله، محرومیت از وکیل مستقل، فشار امنیتی، فقدان امکان دفاع مؤثر، بیخبری خانواده و انتقال زندانی به مکان نامعلوم، اجرای حکم را از اساس نامشروع و مصداق سلب خودسرانه حق حیات میسازد.
سازمان حقوق بشری هانا اجرای حکم اعدام ناصر بکرزاده و یعقوب کریمپور را بهشدت محکوم میکند و آن را نقض آشکار حق حیات، اصول بنیادین دادرسی عادلانه و کرامت انسانی میداند. بر اساس ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، حق حیات حقی ذاتی و بنیادین است و هیچ فردی نباید بهصورت خودسرانه از آن محروم شود. همچنین، ماده ۱۴ همین میثاق بر حق برخورداری از دادرسی عادلانه، علنی، مستقل و همراه با تضمینهای دفاعی تأکید دارد. جمهوری اسلامی ایران به این میثاق پیوسته و از نظر حقوق بینالملل مکلف به رعایت آن است.
از منظر هانا، چنین اعدامهایی اساساً با هیچ معیار معتبر حقوقی، قضایی یا انسانی قابل توجیه نیست و نمیتوان آن را اجرای عدالت نامید. این اعدامها نه نتیجه یک فرایند قضایی مستقل، بلکه استفاده سازمانیافته از مرگ به عنوان ابزار حکومت برای انتقامجویی سیاسی، ایجاد رعب عمومی و تحمیل سکوت بر جامعه است.
هانا تأکید میکند که دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران، بهویژه در پروندههای امنیتی، از عناوین کلی و سنگینی مانند «جاسوسی» و «افساد فیالارض» به عنوان پوششی حقوقی برای حذف فیزیکی متهمان، سرکوب اعتراضات و تولید ترس اجتماعی استفاده میکند. اجرای شتابزده این دو حکم پس از انتقال زندانیان به مکانهای نامعلوم، محرومیت از تضمینهای دفاعی و ابهام جدی در روند رسیدگی، بار دیگر نشان میدهد که قوه قضاییه جمهوری اسلامی نه نهادی مستقل برای اجرای عدالت، بلکه بخشی از سازوکار سرکوب و ارعاب حکومتی است.