گزارش ویژه سنندج
سازمان حقوق بشر هانا بر پایه دادههای میدانی و اطلاعات دریافتی از منابع محلی، ارزیابی تازهای از وضعیت انسانی و امنیتی در شهر سنندج (سنه) منتشر میکند.
بر اساس اطلاعات میدانی، در پی حملات سنگین هوایی آمریکا و اسرائیل به پادگان، قرارگاه وادارات نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی، سطح کنترل امنیتی در شهر بهطور قابل توجهی تضعیف شدە است با این حال کماکان نیروهای حکومتی ساختار حداقلی خود را حفظ کردهاند. در این راستا مبادرت به استقرار ایستهای بازرسی در داخل شهر کردهاند. همچنین در مسیر کامیاران–کرمانشاه، در میدان جهاد (گرێزە)، و نیز در محورهای دیواندره و مریوان، ایستهای بازرسی متعددی مستقر شدهاند، بهطوریکه این ایستها ابتدا در محدوده «امام رضا» و سپس در مسیر منتهی به ترمینال قدیم مریوان مشاهده میشوند. در جاده قدیم مریوان نیز این ایستها به نزدیکی محله «مالە کۆێرە» انتقال یافتهاند. در محور همدان، با وجود استقرار پلیس راه در موقعیت پیشین، مسیرها با بلوکهای سیمانی مسدود شده و تردد خودروها بهشدت محدود شده است، بهگونهای که سرعت حرکت عملاً به کمتر از ۵ کیلومتر در ساعت میرسد.
در تمامی این ایستهای بازرسی، سلاحهای نیمهسنگین از جمله دوشکا مستقر شده و در برخی نقاط مانند سهراه شریفآباد نیز این تجهیزات بهصورت ثابت نصب شدهاند. علاوه بر این، چندین خودروی مجهز به دوشکا بهصورت مداوم در سطح شهر در حال گشت هستند. آرایش نیروها نیز تغییر یافته و حضور آنها بهصورت پراکنده در سطح شهر، ارتفاعات اطراف و مسیرهای ورودی مشاهده میشود. نیروهای غیربومی خانوادههای خود را از شهر خارج کردهاند و در حال حاضر عمدتا نیروهای عملیاتی، پاسداران و نیروهای «جاش» در شهر باقی ماندهاند. منابع محلی میگویند نیروهای «جاش» تحت فرماندهی نیروی انتظامی فعالیت میکنند و این مجموعه نیز در سطح کلان زیر نظر سپاه عمل میکند. گزارشها همچنین حاکی از آن است که وضعیت روحی این نیروها ناپایدار بوده و بخشی از آنان از حضور فعال در سطح شهر خودداری میکنند یا در موقعیتهای کمریسکتر مستقر شدهاند. همزمان، نشانههایی از تمرکز کامل مدیریت میدانی در اختیار سپاه گزارش شده و نقش نهادهای اجرایی عملا کمرنگ شده است. همچنین بخش قابل توجهی از تسلیحات سنگین از شهر خارج و به مناطق دیگر از جملە بە سمت نواحی کرمانشاە منتقل شده است.
در کنار این موارد، استقرار نیروها در نقاط مرتفع و ساختمانهای بلند شهری افزایش یافته و در برخی مناطق، از جمله اطراف میادین و مراکز اداری، حضور تکتیراندازها گزارش شده است. منابع محلی بهطور مشخص از استقرار این نیروها در میدان اقبال، از جمله بر روی ساختمانهای بانک ملت و بانک صادرات، خبر میدهند. همچنین در ورودیهای شهر و سایر نقاط مرتفع نیز حضور تکتیراندازها مشاهده شده است.
طبق گزارشهای میدانی، برخی فضاهای عمومی از جمله مدارس، به مراکز پشتیبانی لجستیکی و جابهجایی نیرو تبدیل شدهاند. در منطقه بهاران و محدوده سهراه پاوان، تعدادی از مراکز آموزشی برای سازماندهی و تعویض شیفت مورد استفاده قرار میگیرند، همچنین مدرسه امام شافعی در پشت اداره برق نیز به محلی برای استقرار این افراد بدل شده است. منابع محلی اعلام کردهاند که جابهجاییها با اتوبوس انجام میشود به این صورت که در هر نوبت، دو اتوبوس نیروهای جدید را وارد و همزمان دو اتوبوس دیگر نیروهای شیفت قبل را خارج میکنند. بازه زمانی این فعالیتها بهصورت ۲۴ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت تنظیم شده است.
در پی حملات اخیر، تلفات قابل توجهی در میان نیروهای حکومتی گزارش شده است. در نخستین بمباران که در محل فرماندهی انتظامی استان کردستان در سهراه شالمان رخ داده بالغ بر۶۴ نفر از نیروهای حکومتی کشته شدهاند. همچنین اردوگاه قدس سپاە پاسداران که از محلهای نگهداری نیروها بوده هدف حمله قرار گرفته و بر اساس گزارشهای محلی، در ساعات اولیه دستکم ۱۲ جسد از آنجا خارج شده است. منابع میدانی مجموع تلفات این حملات را بالاتر ارزیابی میکنند و از زخمی شدن دهها نفر دیگر نیز خبر میدهند، هرچند دسترسی به آمار دقیق همچنان محدود است. همچنین در یکی از حملات هوایی به پایگاه بسیج پشت مسجد قبا در منطقه بهاران، تمامی افراد حاضر در محل کشته شدهاند.
گزارشها نشان میدهد این تحولات تاثیر محسوسی بر وضعیت روحی نیروهای حکومتی گذاشته است. منابع محلی از افزایش سطح نگرانی و کاهش روحیه در میان نیروها خبر میدهند و میگویند پراکندگی نیروها و تغییر مداوم محل استقرار، نشانهای از وضعیت ناپایدار آنهاست.
در سطح اجتماعی، فضای عمومی شهر با وجود تداوم حملات، بیشتر با نوعی انتظار و امید همراه است. بخشی از شهروندان تضعیف موقعیت حکومت را نشانهای از تغییرات احتمالی میدانند و نسبت به آینده نگاه مثبتی دارند. در عین حال، نگرانیهایی نیز در میان مردم وجود دارد مبنی بر اینکه در صورت تداوم وضعیت یا بازگشت ثبات به ساختار موجود، فشارهای امنیتی متوجه غیرنظامیان شود.
از نظر معیشتی، با وجود گرانی شدید، دسترسی به مواد غذایی و اقلام ضروری همچنان برقرار است. با این حال، قیمت کالاها افزایش قابل توجهی داشته است؛ بهگونهای که برنج پاکستانی ۱۰ کیلویی از حدود یک میلیون تومان به ۲ میلیون و ۸۶۰ هزار تومان رسیده، شکر ۵ کیلویی از ۳۸۰ هزار تومان به ۶۵۰ هزار تومان افزایش یافته و روغن یک لیتری نیز از حدود ۲۸۰ هزار تومان به نزدیک ۷۰۰ هزار تومان رسیده است.
سازمان حقوق بشر هانا با توجه به تحولات اخیر در سنندج پیامدهای انسانی این وضعیت و اثرات آن بر زندگی غیرنظامیان را نگرانکننده ارزیابی میکند. این سازمان بر ضرورت توجه فوری نهادهای حقوق بشری و بشردوستانه به شرایط شهروندان تاکید داشته و گسترش حضور نیروهای مسلح در بافت شهری و بهرهگیری از فضاهای عمومی را عاملی در افزایش سطح مخاطرات برای غیرنظامیان میداند. با لحاظ قطع سراسری اینترنت و مشکلات زائدالوصف در برقراری ارتباط با داخل کشور، هانا تمامی سعی خود را برای اطلاع رسانی از داخل شهرهای کردستان به کار کرفته و این گزارشها بصورت منظم بروز رسانی خواهد شد.
سازمان حقوق بشری هانا
۱۶ مارس ۲۰۲۶