بر اساس اطلاعات رسیده به سازمان حقوق بشر هانا، آرژین جندی، نوجوان ۱۶ ساله اهل پیرانشهر، روز ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ و در ارتباط با کشته شدن اسلام کاکدرویشی، از اعضای سپاه پاسداران، بازداشت شده است. حدود ده روز پس از بازداشت، رسانههای وابسته به نهادهای حکومتی ویدیویی از اظهارات منتسب به این نوجوان منتشر کردند که در آن او به مشارکت در قتل کاکدرویشی اعتراف میکند. هانا اطلاعاتی دریافت کرده است که بر اساس آن، این اظهارات در شرایط فشار و بدرفتاری و بدون برخورداری آرژین از دسترسی مؤثر به وکیل اخذ شده است.
آرژین جندی پس از فوت پدرش همراه خانواده عموی خود در روستای «کهوپهر» از توابع پیرانشهر زندگی میکرد. شامگاه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵، اسلام کاکدرویشی در این روستا هدف تیراندازی افراد مسلح قرار گرفت و در نتیجه جراحات وارده جان باخت. روز بعد، روابط عمومی سازمان اطلاعات سپاه آذربایجان غربی از بازداشت فردی در ارتباط با این واقعه خبر داد و بدون اعلام نام و سن او، مدعی شد فرد بازداشتشده عامل این حمله بوده و سلاح مورد استفاده نیز از وی کشف شده است.
بر اساس گزارشهای رسیده به هانا، پس از این واقعه خانواده کاکدرویشی نیز آرژین را به مشارکت در قتل متهم کردهاند و منزل عموی او تخریب شده است. هانا همچنین گزارشهایی دریافت کرده که آرژین در دوران بازداشت تحت فشار قرار گرفته و از ملاقات منظم با خانواده و دسترسی مؤثر به وکیل محروم بوده است. با توجه به سن او، شرایط نگهداری، نحوه انجام بازجویی و چگونگی اخذ اظهارات منتسب به وی از اهمیت ویژه حقوقی برخوردار است.
آرژین در زمان واقعه ۱۶ سال داشته و از نظر حقوقی مشمول حمایتهای ویژه مقرر برای اطفال و نوجوانان است. اصل ۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع را ممنوع کرده و اقرار حاصل از اجبار را فاقد اعتبار میداند. قانون مجازات اسلامی نیز اقراری را که تحت اکراه، اجبار، شکنجه یا آزار جسمی یا روانی اخذ شده باشد، فاقد ارزش و اعتبار مقرر کرده است. از این رو، در صورت صحت گزارشهای مربوط به فشار یا بدرفتاری، اظهارات اخذشده از آرژین نمیتواند به عنوان یک اقرار معتبر مبنای محکومیت او قرار گیرد.
دسترسی به وکیل نیز در پروندهای با چنین اتهام سنگینی صرفاً یک امکان شکلی نیست، بلکه از تضمینهای اساسی دادرسی عادلانه است. قانون آیین دادرسی کیفری در پروندههای مربوط به اطفال و نوجوانان و به ویژه در جرایمی که ممکن است مجازاتهای بسیار سنگین در پی داشته باشند، حمایتهای ویژهای پیشبینی کرده است. بازجویی از یک نوجوان ۱۶ ساله بدون برخورداری واقعی و مؤثر از وکیل، به ویژه در شرایطی که اظهارات او ممکن است علیه خودش مورد استفاده قرار گیرد، نگرانی جدی درباره رعایت این تضمینها ایجاد میکند.
انتشار عمومی تصویر و اظهارات منتسب به آرژین پیش از رسیدگی قضایی نیز محل نگرانی است. اصل برائت ایجاب میکند که هیچ متهمی پیش از صدور حکم قطعی مجرم تلقی یا معرفی نشود. این حمایت در مورد کودکان اهمیت بیشتری دارد، زیرا حفظ هویت، حریم خصوصی و حیثیت کودک در تمام مراحل رسیدگی کیفری از الزامات اساسی دادرسی اطفال است. انتشار اعترافات یک نوجوان پیش از محاکمه میتواند علاوه بر نقض حریم خصوصی او، بر فضای رسیدگی قضایی و اصل برائت نیز اثر بگذارد.
جمهوری اسلامی ایران همچنین بر اساس کنوانسیون حقوق کودک و میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی موظف است کودکان را در برابر شکنجه، رفتار غیرانسانی و اجبار به اعتراف علیه خود حمایت کند. این تعهدات در مورد افراد زیر ۱۸ سال با حساسیت بیشتری اعمال میشود و مقامات موظفاند اطمینان حاصل کنند که هرگونه اظهارات متهم نوجوان آزادانه، بدون فشار و با رعایت کامل حقوق دفاعی او اخذ شده است.
موضوع سن آرژین از جهت احتمال مجازات اعدام نیز اهمیت اساسی دارد. اگرچه ماده ۹۱ قانون مجازات اسلامی در برخی جرایم موجب حد یا قصاص امکان عدم اعمال مجازات بزرگسالان نسبت به افراد زیر ۱۸ سال را پیشبینی کرده است، این مقرره ممنوعیت مطلق مجازات اعدام برای کودکان را مقرر نمیکند. در مقابل، کنوانسیون حقوق کودک و میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی صدور و اجرای مجازات اعدام برای جرمی را که شخص پیش از رسیدن به ۱۸ سالگی مرتکب شده باشد ممنوع کردهاند. ملاک در این زمینه سن فرد در زمان وقوع جرم است.
سازمان حقوق بشر هانا نسبت به وضعیت جسمی و روانی آرژین جندی، گزارشهای مربوط به فشار و بدرفتاری برای اخذ اعتراف، محرومیت او از دسترسی مؤثر به وکیل و خانواده و انتشار عمومی اظهارات منتسب به وی ابراز نگرانی میکند.
هانا خواستار تضمین فوری امنیت این نوجوان، دسترسی آزاد و محرمانه او به وکیل و خانواده، بررسی مستقل ادعاهای مربوط به شکنجه و بدرفتاری و خودداری از استناد به هرگونه اظهارات اخذشده تحت اجبار است.
هانا همچنین تأکید میکند که با توجه به ۱۶ ساله بودن آرژین در زمان وقوع حادثه، صدور یا اجرای هرگونه حکم اعدام یا قصاص نفس علیه او ناقض تعهدات بینالمللی جمهوری اسلامی ایران در زمینه حقوق کودک خواهد بود.