گزارش ویژه بانه
سازمان حقوق بشر هانا در ادامه گردآوری و ثبت تحولات میدانی شهرهای کردستان در شرایط تشدید بحران امنیتی و محدودیت ارتباطات، تازهترین ارزیابی خود از وضعیت شهر بانه را بر پایه گزارشهای منابع محلی منتشر میکند.
اطلاعات میدانی نشان میدهد وضعیت اقتصادی و معیشتی در بانه با افت شدید همراه شده و بخش عمدهای از فعالیتهای تجاری شهر عملا متوقف شده است. بازار در بسیاری از نقاط با رکود جدی روبەروست و شمار قابل توجهی از مغازهها بهطور کامل تعطیل شدهاند. همزمان، افزایش قیمت کالاهای اساسی در سطحی گسترده ادامه دارد و منابع محلی میگویند بهای بسیاری از اقلام مصرفی، بهویژه مواد غذایی مانند برنج، روغن، گوشت و دیگر نیازهای اولیه خوراکی، در مدت کوتاهی بین سه تا چهار برابر شده است.
در فضای اجتماعی شهر، با وجود فشارهای معیشتی و نگرانی از آینده، بخش قابل توجهی از گفتوگوهای روزمره مردم حول احتمال تضعیف یا پایان یافتن حکومت متمرکز است و منابع محلی گزارش میدهند که در میان بخشی از جامعه، این تصور با نوعی نگاه مثبت به تحولات جاری همراه شده است. در مقابل، بخشی دیگر از شهروندان بیم آن دارند که ادامه وضعیت موجود به بازگشت فشارهای امنیتی گستردهتر و برخوردهای شدیدتر منجر شود.
بر پایه اطلاعات دریافتی، حاکمیت در اعتماد به نیروهای «جاش» نیز رویکردی محتاطانهتر در پیش گرفته است. منابع محلی میگویند اعتماد به این نیروها کاهش یافته و به همین دلیل، بسیاری از آنان اجازه فعالیت در شهر محل سکونت خود را ندارند و به مناطق دیگر، از جمله شهرهای فارسنشین و ترکنشین، منتقل میشوند. همچنین گزارش شده است افرادی که تمایل به قطع همکاری و خروج از رابطه کاری با حکومتی داشته باشند، با درخواست پرداخت مبالغ بسیار سنگین، در حدود ۹۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان، روبهرو وبنابر شنیدهها تعدادی از آنها توسط دادستانی سازمان قضایی نیروهای مسلح احضار شدهاند.
تحرک نیروهای حکومتی در سطح شهر محدودتر شده و حضور آنان بیش از گذشته بدون استقرار آشکار در نقاط عمومی دنبال میشود. منابع محلی میگویند بخش عمدهای از نیروها با خودروهای شخصی در سطح شهر رفتوآمد میکنند و بسیاری از آنها محلهای استقرار پیشین خود را ترک کردهاند. در عین حال، کنترل وضعیت شهر بیشتر از فاصله دور و با حداقل حضور مستقیم در معابر صورت میگیرد.
در زمینه کنترلهای امنیتی، بخش زیادی از ایست بازرسیهای پیشین جمعآوری شدهاند و ایستهایی که همچنان باقی ماندهاند نیز در ساعات شب اغلب با حضور محدود نیروها اداره میشوند یا عملا خالی میمانند.
بر اساس اطلاعات موجود، تنها در این منطقه شمار کشتهشدگان نیروهای ارتش بین ۳۰ تا ۴۰ نفر برآورد شده است، هرچند آمار مستقل و رسمی در این زمینه در دسترس نیست.
در روزهای اخیر، گزارشهایی نیز درباره تلاش برای جلب همکاری برخی چهرههای مذهبی و افراد بانفوذ محلی منتشر شده است. بنا بر این اطلاعات، شماری از نیروهای امنیتی بدون معرفی هویت خود، با برخی روحانیون و افراد مورد اعتماد تماس گرفته و از آنان خواستهاند با تحویل گرفتن سلاح در طرحهایی که با عنوان «حفاظت از شهر» مطرح شده، مشارکت کنند. با این حال، همان منابع تاکید میکنند که شماری از شخصیتهای مذهبی و افراد بانفوذ این درخواست را رد کرده و اعلام کردهاند در هیچگونه رویارویی نظامی علیه مردم منطقه مشارکت نخواهند داشت.
سازمان حقوق بشر هانا نسبت به تداوم فشارهای اقتصادی، اختلال در امنیت معیشتی و گسترش شیوههای کنترل امنیتی در بانه هشدار میدهد و ابراز نگرانی میکند، همچنین بر لزوم توجه فوری نهادهای حقوق بشری و بشردوستانه به وضعیت غیرنظامیان این شهر تاکید دارد. هانا همچنین تلاش برای وارد کردن نیروهای محلی و چهرههای مذهبی به روندهای امنیتی را اقدامی نگرانکننده میداند که میتواند پیامدهای مستقیم برای امنیت اجتماعی منطقه به همراه داشته باشد.
سازمان حقوق بشری هانا
۱۸ مارس ۲۰۲۶