همزمان با ۱۲ مه، روز جهانی پرستار، سازمان حقوق بشر هانا نگرانی عمیق خود را نسبت به نقض مستمر حقوق بنیادین پرستاران و کادر درمان در ایران ابراز میدارد. پرستاران، بهعنوان یکی از ارکان اصلی نظام سلامت، در سالهای اخیر با شرایطی مواجه بودهاند که با اصول و استانداردهای بینالمللی حقوق بشر، حقوق کار و حق بر سلامت در تعارض آشکار قرار دارد.
گزارشها و دادههای موجود نشان میدهد بخش گستردهای از کادر درمان در ایران با ساعات کاری فرسایشی، دستمزدهای ناعادلانه، قراردادهای ناپایدار، کمبود حاد نیروی انسانی و فقدان حمایتهای شغلی و روانی مواجه هستند. استمرار این وضعیت، علاوه بر تهدید سلامت جسمی و روانی پرستاران، حق دسترسی شهروندان به خدمات درمانی مناسب، ایمن و باکیفیت را نیز با مخاطره جدی مواجه کرده است.
پرستاران ایران، بهویژه در دوران همهگیری کووید-۱۹، نقشی حیاتی در حفظ سلامت عمومی ایفا کردند، با این حال، بخش قابلتوجهی از مطالبات صنفی و معیشتی آنان همچنان بیپاسخ مانده است. در سالهای گذشته، شماری از فعالان صنفی به دلیل اعتراضات مسالمتآمیز یا انتقاد از وضعیت ساختاری، با احضار، بازداشت و فشارهای امنیتی مواجه شدهاند. این اقدامات ناقض حق آزادی بیان، آزادی تجمعات و حق تشکلیابی مستقل است.
کادر درمان، بر اساس اصول حرفهای و موازین اخلاق پزشکی، موظف به ارائه خدمات درمانی بدون هرگونه تبعیض هستند. هرگونه فشار، تهدید یا بازخواست کارکنان درمانی به دلیل ارائه خدمات درمانی و مراقبتی به افراد، ناقض اصول بنیادین حق سلامت و استقلال حرفهای کادر درمان است.
همچنین روند فزاینده مهاجرت پرستاران، ناشی از شرایط نامناسب کاری و اقتصادی، نظام درمانی را با بحران کمبود نیرو روبهرو کرده است. این وضعیت در مناطق محروم و شهرهای کردستان تاثیر شدیدتری داشته و موجب کاهش دسترسی شهروندان به مراقبتهای تخصصی شده است. سازمان حقوق بشر هانا همچنین نسبت به افزایش فرسودگی روانی و گزارشهای نگرانکننده درباره خودکشی در میان کادر درمان هشدار میدهد، بیتوجهی به این بحران، مصداق نقض حق سلامت و کرامت انسانی است.
روز جهانی پرستار فرصتی برای یادآوری مسئولیت دولتها در تضمین امنیت شغلی، دستمزد عادلانه، حق تشکلیابی و فعالیت صنفی مستقل و فراهمکردن شرایط کاری ایمن برای کادر درمان است. در همین راستا، سازمان حقوق بشر هانا از مقامات مسئول میخواهد که ضمن پایاندادن به فشارها و برخوردهای امنیتی علیه فعالان صنفی، شرایط لازم برای تامین حقوق حرفهای، صنفی و معیشتی پرستاران را مطابق با استانداردهای بینالمللی فراهم کرده و از استقلال کادر درمان در ارائه خدمات درمانی عاری از تهدید و فشار حمایت کنند.