بنا بر گزارشهای رسیده به سازمان حقوق بشر هانا، شماری از خانوادههای دانشآموزان پایه دوازدهم در شهرستان سقز نسبت به تعیین مدرسه استاد شیرزادی، واقع در شهرک دانشگاه و در مجاورت بستنی نعمت، بهعنوان یکی از حوزههای برگزاری امتحانات نهایی ابراز نگرانی کردهاند.
بر اساس اطلاع هانا ،متعاقب تخریب ساختمان یکی از کلانتریهای سقز در جریان مخاصمات مسلحانه اخیر، بخشی از نیروهای انتظامی به ساختمان این مرکز آموزشی یا محدوده نزدیک به آن منتقل شدهاند. با وجود گزارشهای مربوط به این استقرار، اداره آموزشوپرورش سقز این مدرسه را بهعنوان محل برگزاری امتحانات نهایی دانشآموزان تعیین کرده است.
خانوادهها میگویند حضور نیروهای مسلح و تجهیزات انتظامی در داخل یا مجاورت حوزه امتحانی، علاوه بر ایجاد اضطراب، فشار روانی و اختلال در تمرکز دانشآموزان، ممکن است در صورت ازسرگیری یا تشدید تنشهای نظامی، جان آنان را با مخاطرات جدی مواجه کند. آنان خواستار انتقال فوری حوزه امتحانی به مکانی امن، غیرنظامی و دور از محل استقرار نیروها و تجهیزات نظامی یا انتظامی شدهاند.
مدارس و مراکز آموزشی اصولاً دارای ماهیت غیرنظامیاند و نباید بهگونهای مورد استفاده قرار گیرند که دانشآموزان، کارکنان آموزشی و خانوادهها را در معرض خطرات قابل پیشبینی قرار دهد. چنانچه وضعیت موجود از نظر حقوقی مشمول قواعد مخاصمات مسلحانه باشد، طرفهای درگیر مکلفاند اصل تفکیک میان اهداف نظامی و اشخاص و اماکن غیرنظامی را رعایت کرده و همه اقدامات احتیاطی ممکن را برای کاهش خطرات متوجه غیرنظامیان اتخاذ کنند. همچنین، تا حد امکان باید از استقرار اهداف، نیروها یا تجهیزات نظامی در داخل یا نزدیکی مناطق پرجمعیت و مراکز آموزشی خودداری شود.
صرفنظر از چگونگی توصیف حقوقی درگیریهای اخیر، نهادهای دولتی بر اساس تعهدات حقوق بشری خود موظفاند از حق حیات، امنیت جسمی و روانی و حق آموزش کودکان حفاظت کنند. اصل مصلحت عالیه کودک نیز ایجاب میکند که در تمامی تصمیمات اداری مرتبط با دانشآموزان، سلامت و امنیت آنان بر ملاحظات اجرایی، هزینههای اداری یا سهولت برگزاری امتحانات مقدم شناخته شود.
گزارشهای منتشرشده درباره حمله به یک مدرسه در میناب، که گفته میشود در نزدیکی یک مجموعه نظامی قرار داشته و به کشته و مجروح شدن شماری از دانشآموزان و غیرنظامیان انجامیده است، بار دیگر خطرات ناشی از مجاورت مراکز آموزشی با اماکن و تأسیسات نظامی را برجسته کرده است. هانا تأکید میکند که جزئیات این واقعه، از جمله شمار قربانیان، ماهیت هدف مورد حمله و مسئولیت طرفهای دخیل، نیازمند تحقیقات مستقل، بیطرفانه و مؤثر است.
سازمان حقوق بشر هانا با ابراز نگرانی جدی نسبت به وضعیت گزارششده در سقز، از وزارت آموزشوپرورش، اداره کل آموزش و پرورش استان کردستان، فرمانداری سقز و دیگر نهادهای مسئول میخواهد پیش از برگزاری هرگونه آزمون، ارزیابی فوری، تخصصی و مستندی از مخاطرات امنیتی این محل انجام دهند.
در صورت حضور نیروها یا تجهیزات نظامی و انتظامی در مدرسه یا محدوده نزدیک به آن، حوزه امتحانی باید بدون تأخیر به مکانی امن و کاملاً غیرنظامی منتقل شود. ادامه برگزاری امتحانات بدون رفع خطرات احتمالی میتواند مصداق بیتوجهی به خطر قابل پیشبینی و نقض وظیفه نهادهای مسئول در حفاظت از جان و امنیت کودکان باشد.
هانا تاکید میکند حفظ جان، سلامت روانی و امنیت دانشآموزان باید بر هرگونه ملاحظه اداری و اجرایی مقدم باشد.