گزارش ویژه بوکان
سازمان حقوق بشر هانا در ادامه پایش میدانی وضعیت شهرهای کردستان، تازهترین اطلاعات گردآوریشده از منابع محلی درباره شرایط انسانی و امنیتی در بوکان را منتشر میکند.
گزارشهای میدانی از بوکان حکایت از فضایی متمایز نسبت به سایر شهرهای منطقه دارد. منابع محلی گزارش میدهند که در گفتگوهای روزمره، نگاه مثبتی نسبت به حملات اخیر علیه مراکز حکومتی شکل گرفته است، شهروندان این تحولات را نشانهای از تضعیف ساختار قدرت و اعمال فشاری بیسابقه بر آن میدانند. در میان بخشی از افکار عمومی، این باور تقویت شده که حکومت با عبور از توان پیشین خود، وارد فاز بحرانی شده است.
در حوزه اقتصادی، فعالیت بازار با رکودی محسوس روبروست و بخش بزرگی از مبادلات غیرضروری متوقف شده است. بسیاری از شهروندان از انجام خریدهای غیرضروری خودداری میکنند و تمرکز خریدها بیشتر بر تامین نیازهای اولیه زندگی قرار گرفته است. منابع محلی گزارش میدهند که در این میان، خرید و فروش طلا و ارز همچنان جریان دارد و شماری از شهروندان بخشی از دارایی نقدی خود را از بانکها خارج کرده و به دلار یا طلا تبدیل میکنند.
همزمان، افزایش قیمت کالاهای اساسی فشار بیشتری بر خانوادهها وارد کرده است. بر اساس دادههای محلی، قیمت بسیاری از اقلام ضروری طی روزهای اخیر با رشد محسوس همراه بوده، بهگونهای که نرخ مواد غذایی و کالاهای مصرفی در مواردی تا حدود دو برابر افزایش یافته و این موضوع کاهش بیشتر توان خرید خانوارها را در پی داشته است.
در بخشهایی از شهر که در نزدیکی مراکز حکومتی قرار دارند، شماری از خانوادهها و صاحبان واحدهای صنفی محل سکونت یا محل کار خود را ترک کرده و به خانهباغها یا مناطق خارج از شهر رفتهاند. همچنین اکثریت واحدهای تجاری اطراف مراکز وابسته به حکومت همچنان تعطیل باقی ماندهاند و رفتوآمد عمومی در این محدودهها با احتیاط بیشتری انجام میشود.
حضور نیروهای امنیتی و لباسشخصی در خیابانها و کوچههای شهر افزایش یافته و کنترل میدانی در سطح شهر بهطور محسوس ادامه دارد. با این حال، گزارشها حاکی از تضعیف روحیه نیروهای حکومتی است، بهطوریکه منبع اصلی نگرانی در میان بخشی از این نیروها، احتمال بازگشت نیروهای پیشمرگه به منطقه عنوان میشود. منابع محلی تاکید میکنند که هراس از تحرکات احتمالی نیروهای کرد، بیش از هر عامل دیگری بر فضای روانی نیروهای مستقر در شهر سایه انداخته است. در همین راستا، برخی ایستهای بازرسی در نقاطی از شهر جمعآوری شده و بخشی از نیروها ناچار به تغییر محلهای استقرار پیشین خود شدهاند.
برخی از نیروهای «جاش» بنا بر گزارشها محل اقامت خود را تغییر دادهاند یا از حضور علنی در سطح شهر خودداری میکنند. منابع محلی همچنین میگویند طی روزهای اخیر تعدادی از این افراد به چهرههای مورد اعتماد محلی مراجعه کرده و درخواست حمایت و ابراز پشیمانی کردهاند.
بر اساس گزارشهای محلی، پس از بمباران ساختمان فرمانداری در بوکان، شمار قابل توجهی از افراد حاضر در محل کشته شدهاند. منابع میدانی همچنین میگویند احتمال میرود تعدادی از افراد همچنان زیر آوار مانده باشند. در همین رویداد، سه شهروند غیرنظامی بەنامهای شایان مام سلیمی، پیمان عرفانی و اردلان پاکدل نیز جان خود را از دست دادهاند.
مجموع این تحولات، همزمان با حضور گسترده نیروهای امنیتی، رکود اقتصادی و افزایش نگرانی نسبت به تحولات پیشرو، فضای عمومی شهر را تحت تاثیر قرار داده است.
سازمان حقوق بشر هانا نسبت با توجه به تداوم فشارهای معیشتی، رکود در فعالیتهای روزمره و گسترش حضور امنیتی در بوکان، نسبت به آثار مستقیم این وضعیت بر زندگی غیرنظامیان ابراز نگرانی میکند. هانا بر لزوم توجه فوری نهادهای حقوق بشری و بشردوستانه به شرایط شهروندان این شهر تاکید داشته و استمرار حضور نیروهای امنیتی در بافت شهری را عاملی موثر در تشدید نااطمینانی عمومی میداند.
سازمان حقوق بشری هانا
۱۹ مارس ۲۰۲۶