بر اساس گزارشهای تأییدشده، شامگاه شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵، حدود ساعت ۱۹:۲۴، یک دستگاه اتوبوس حامل کارکنان پروژه نفت و گاز NGL ۳۱۰۰ دهلران در محور دشتعباس به مورموری، از توابع استان ایلام، واژگون شد. این حادثه تاکنون ۱۲ جانباخته و ۱۸ مصدوم بر جای گذاشته است. بنا بر اعلام مقامهای درمانی، ۱۶ نفر از مصدومان همچنان بستری هستند. علت دقیق حادثه هنوز مشخص نشده و بررسی آن در دستور کار مراجع قضایی قرار گرفته است.
اسامی ۱۲ جانباخته حادثه که از سوی سازمان اورژانس اعلام شده، عبارتاند از: روحالله علیجانی، بهرام طهماسبی، سجاد نصراللهی، لطفالله مرادی، فریبرز هادیزاده، امین محمدولی، احمد تقیزاده، موسی رحیمی، محمد رحیمی، سعید غلامی، ایوب حسنوند و محمدرضا محمدی.
سازمان حقوق بشر هانا تأکید میکند که حفاظت از جان کارگران صرفاً یک مسئولیت اخلاقی نیست، بلکه تعهدی قانونی و بینالمللی است. مطابق ماده ۴ مقاولهنامه شماره ۱۵۵ سازمان بینالمللی کار درباره ایمنی و بهداشت شغلی، دولتها مکلف به اتخاذ سیاستهای مؤثر برای پیشگیری از حوادث مرتبط با کار هستند. همچنین، بند «د» ماده یک پروتکل الحاقی سال ۲۰۰۲ این مقاولهنامه، حوادث مسیر رفتوآمد کارگران را به رسمیت شناخته و مواد ۲ تا ۴ آن سازوکارهای ثبت و گزارشدهی چنین حوادثی را پیشبینی کردهاند. ایران هر دو سند را در سال ۲۰۲۳ تصویب کرده است.
در حقوق داخلی نیز ماده ۶۰ قانون تأمین اجتماعی، حوادث واقعشده در مسیر متعارف رفتوآمد بیمهشدگان میان منزل و کارگاه را در شمار حوادث ناشی از کار قرار میدهد. همچنین، مواد ۸۵، ۹۱ و ۹۵ قانون کار، مبانی الزامآور حفاظت فنی و مسئولیت کارفرمایان را مقرر کردهاند. از این منظر، بررسی وضعیت فنی اتوبوس، ایمنی مسیر، شرایط راننده، تعهدات پیمانکار حملونقل و نظارت دستگاههای مسئول ضرورتی حقوقی است. در صورت احراز تخلف و رابطه سببیت، مسئولیت حقوقی یا کیفری اشخاص مربوط نیز باید بررسی شود.
این فاجعه در بخشی از کردستان رخ داده است که برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز، با پرسشهای جدی درباره سهم مردم منطقه از توسعه، زیرساختهای ایمن و عدالت در توزیع منافع اقتصادی همراه است. نمیتوان ثروت طبیعی یک منطقه را در خدمت اقتصاد متمرکز کشور قرار داد، اما امنیت جادهها، جان کارگران و حقوق اجتماعی مردم همان منطقه را به حاشیه راند. بهرهبرداری از منابع طبیعی بدون تضمین متناسب حقوق و حمایت، بازتولید مناسبات نابرابری است که در آن منافع اقتصادی به مرکز منتقل میشود، اما هزینههای انسانی بر دوش مردم منطقه باقی میماند.
هانا خواستار تحقیقات مستقل و شفاف، تعیین مسئولیت احتمالی کارفرمایان و دستگاههای دولتی، تضمین حقوق بیمهای و جبران خسارات خانوادههای قربانیان و اتخاذ تدابیر فوری برای ایمنی سرویسهای حملونقل کارگران است.
سازمان حقوق بشر هانا ضمن ابراز اندوه عمیق، با خانوادههای جانباختگان و مردم داغدار آبدانان، مورموری و دهلران صمیمانه همدردی میکند و برای مصدومان آرزوی بهبودی دارد. جان کارگران کردستان نباید بهای بهرهبرداری از ثروت سرزمینی باشد که مردم آن همچنان برای برخورداری از ابتداییترین حقوق و استانداردهای ایمنی مطالبهگری میکنند.
