مقدمه
مرکز آمار سازمان حقوق بشر هانا گزارش ماهانه خود درباره وضعیت حقوق بشر در ماە ژانویە ٢٠٢٦، در کردستان را منتشر میکند. دادهها و اطلاعات مندرج در این گزارش از طریق تحقیقات میدانی، گفتوگو با قربانیان نقض حقوق بشر و خانوادههای آنان، همچنین بررسی مستندات و منابع مطلع گردآوری شده و سپس از سوی منابع مستقل راستیآزمایی گردیدهاند. اگرچە در ماە ژانویە همزمان با کشتار معترضان در روزهای ٨ و ٩ ژانویە اینترنت در ایران بە مدت ١٦ روز بطور کامل قطع بود و دسترسی بە آمار و اطلاعات نزدیک بە محال بود، اما هانا تمام تلاش خود را کردە کە اطلاعات جمع آوری شدە دقیق و صحیح باشند.
بر این اساس، این گزارش صرفاً شامل مواردی است که سازمان هانا از صحت و اعتبار اطلاعات مربوط به آنها اطمینان حاصل کرده است.
بازداشتهای خودسرانه
در ماە ژانویە ٢٠٢٦، مرکز آمار هانا ٢٧٢ مورد بازداشت خودسرانه شهروندان کُرد را در شهرها و روستاهای مختلف کردستان توسط نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی ثبت کرده است.
بر اساس دادههای ثبتشده، تعداد بازداشتها در ماه ژانویه ۲۰۲۶ نسبت به ماه ژانویه ۲۰۲۵ افزایش چشمگیری داشته است.
در ژانویه ۲۰۲۵، مجموعاً ۱۲۲ مورد بازداشت ثبت شده بود، در حالی که این رقم در ژانویه ۲۰۲۶ به ۲۷۲ مورد رسیده است. این تغییر نشاندهنده افزایشی معادل حدود ۱۲۳ درصد در تعداد بازداشتها در بازه زمانی مورد مقایسه است که بیانگر تشدید قابل توجه روند بازداشتها در ژانویه ۲۰۲۶ میباشد. در میان بازداشت شدەگان ١٦ زن، ٢٣ کودک و ٥ فعال محیط زیست وجود دارند.
بر اساس تحقیقات انجامشده، بیشتر این بازداشتها بدون احضاریه یا حکم قضایی صورت گرفته و عمدتا در استانهای کرمانشاە و ایلام رویدادە است. اتهامات مطرحشده عمدتاً شامل شرکت در اعتراضات اخیر، همکاری با احزاب کُرد اپوزیسیون، فعالیتهای مدنی و صنفی، فعالیتهای رسانهای و انتشار مطالب در شبکههای اجتماعی بوده است.
حق بر حیات و استفادە غیرقانونی از زور
در جریان اعتراضات این ماه، نیروهای امنیتی با بهکارگیری سلاح گرم علیه معترضان، موجب کشته شدن شمار زیادی از شهروندان شدهاند. سازمان حقوق بشر هانا تاکنون هویت ۲۳۸ نفر از شهروندان کُرد کشتهشده در شهرهای مختلف ایران را احراز کرده است کە از این تعداد، ٢٤ نفر زن و ٢٣ نفر کودک بودەاند. این اقدامات مصداق بارز نقض حق حیات و استفاده نامتناسب و غیرقانونی از زور محسوب میشود.
حق بر حیات و مجازات اعدام:
درژانویە ٢٠٢٦، دستکم ١٠ شهروند کُرد در زندانهای مختلف ایران اعدام شدند. از میان آنان:
یک نفر بە اتهام جرایم مربوط بە مواد مخدر و ٩ نفر بە اتهام قتل عمد اعدام شدەاند. لازم بە ذکر است کە در یک سال گذشتە ٢٠٥ شهروند کُرد در زندانهای مختلف ایران اعدام شدند.
ارزیابی کلی وضعیت حقوق بشر در کردستان – ژانویە ٢٠٢٦
بررسی دادههای این ماه نشان میدهد که وضعیت حقوق بشر در کردستان همچنان وخیم و ناپایدار است. بر اساس اطلاعات گرداوری شدە تعداد زیادی از شهروندان در ارتباط با اعتراضات اخیر در ایران توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت شدهاند . این بازداشتها عمدتاً بهصورت گسترده و بدون رعایت تضمینهای دادرسی عادلانه انجام شده است.
همچنین در جریان اعتراضات این ماه، نیروهای امنیتی با بهکارگیری سلاح گرم علیه معترضان موجب کشته شدن شمار زیادی از شهروندان شدهاند. این اقدامات مصداق بارز نقض حق حیات و استفاده نامتناسب و غیرقانونی از زور محسوب میشود.
مجموع این وقایع نشاندهنده تشدید جدی نقضهای حقوق بشر و ضرورت پاسخگویی فوری عاملان و آمران این اقدامات بر اساس تعهدات بینالمللی جمهوری اسلامی ایران است.
سازمان حقوق بشر هانا
٥فوریە ٢٠٢٦
استفاده از این آمار با ذکر منبع بلامانع است.