گزارش اختصاصی هانا از بازداشتهای فراقانونی کودکان و نوجوانان در در جریان اعتراضات دیماه در ایلام و کردستان
سازمان حقوق بشر هانا با ابراز نگرانی جدی نسبت به بازداشت افراد زیر ۱۸ سال در جریان اعتراضات اخیر در ایران، خواستار شفافسازی فوری درباره محل نگهداری، وضعیت حقوقی، اتهامات انتسابی، مرجع بازداشتکننده و روند رسیدگی به پروندههای آنان است. هانا قویا اعلام میدارد کودکان و نوجوانان به دلیل سن و آسیبپذیری خاص، حتی در صورت انتساب هر گونه اتهام نیز باید از استانداردهای حمایتی ویژه در مرحله بازداشت، تحقیقات و دادرسی برخوردار باشند.
بر اساس اطلاعات گردآوریشده توسط سازمان حقوق بشر هانا، طی روزهای ۱۴ و ۱۵ دیماه ۱۴۰۴، این اشخاص به شرح ذیل بازداشت شدهاند:
استان ایلام و شهرهای تابعه
١- آرتین سهرابی، ۱۷ ساله، اهل ایلام
٢- محمدامین محمودیان، ۱۸ ساله، اهل سرابله
٣- ابوالفضل پوررضایی، ۱۸ ساله، اهل ایلام
٤- امیرعلی عبدیان، ۱۶ ساله، اهل ایلام
٥-فیروز فرجی، اهل ایلام (سن دقیق اعلام نشدە)
٦- محمدصدرا منصوری، اهل ایلام (سن دقیق اعلام نشده)
٧- صدرا یوسفی، ۱۸ ساله، اهل درهشهر ایلام
٨- امیر لطفی، ۱۸ ساله، اهل بدره
روز یکشنبه ۱۴ دیماه ۱۴۰۴
٩- میلاد صیدمرادی، ۱۸ ساله، اهل دهلران
١٠- میثاق صیدمرادی، ۱۸ ساله، اهل دهلران
١١- معین ملکی، ١٦ سالە، اهل دهلران
١٢- مهدی کهنی، ١٧ سالە، اهل ایلام
استان کردستان
روز یکشنبه ۱۴ دیماه ۱۴۰۴:
١٣- رامان اقبالی، ۱۷ ساله، اهل سنندج
١٤- فوئاد نیکپی، ١٧ سالە. اهل روستای نی از توابع مریوان
١٥- رزگار امانی، ۱۵ ساله، اهل کامیاران
رزگار امانی با اتهامات نامشخص و بدون روشن بودن وضعیت حقوقی و دسترسی فوری به خانواده و وکیل به کانون اصلاح و تربیت سنندج منتقل شده است.
هانا تاکید میکند مطابق کنوانسیون حقوق کودک، افراد زیر ۱۸ سال کودک محسوب میشوند؛ بنابراین دستکم افراد ۱۵، ۱۶ و ۱۷ ساله نامبرده (رزگار امانی، امیرعلی عبدیان، آرتین سهرابی، رامان اقبالی) مشمول حمایتهای ویژه کودک هستند. همچنین درباره افرادی که سن آنان اعلام نشده، تعیین سن دقیق ضروری است تا در صورت کودک بودن، تضمینهای حمایتی فوراً اعمال شود.
در این راستا هانا نسبت به وضعیت حقوقی نامشخص و خطرات ناشی از بازداشت کودکان و نوجوانان، از جمله محرومیت از دسترسی به خانواده و وکیل، فشارهای جسمی و روانی و انتقال به اماکن نامتناسب با سن، عمیقا ابراز نگرانی میکند. برخورد کیفری سختگیرانه با کودکان در زمینه اعتراضات، میتواند آثار جدی و ماندگار بر سلامت روانی و آینده آنان داشته باشد.
برابر کنوانسیون حقوق کودک که دولت ایران به آن ملحق شده و طبق ماده ۹ قانون مدنی کە درحکم حقوق داخلی آمدە است، بازداشت پیش از محاکمه باید تنها به عنوان آخرین راهحل و در موارد کاملاً ضروری اعمال شود.
همچنین مطابق ماده ۲۸۷ قانون آیین دادرسی کیفری، اصل بر تحویل کودک یا نوجوان به والدین یا سرپرست قانونی است و بازداشت در مرحله تحقیقات مقدماتی صرفاً در شرایط استثنایی مجاز است. این حمایتها محدود به مرحله پیش از محاکمه نیست و باید در تمام روند رسیدگی رعایت شود؛ از جمله دسترسی فوری به خانواده، ممنوعیت اعمال فشار جسمی و روانی و دسترسی موثر به وکیل و مشاوره حقوقی متناسب با سن کودک،
لذا سازمان حقوق بشر هانا از مقامهای جمهوری اسلامی میخواهد:
۱) محل نگهداری همه بازداشتشدگان، به ویژه افراد زیر ۱۸ سال، را فوراً اعلام کنند.
۲) امکان تماس و ملاقات فوری با خانواده را فراهم کنند.
۳) دسترسی به وکیل را از نخستین ساعات بازداشت تضمین کنند.
۴) از نگهداری کودکان در بازداشتگاههای امنیتی یا شرایط نامتناسب با سن خودداری کرده و از جایگزینهای بازداشت مطابق قانون استفاده کنند.
۵) درباره هرگونه ادعا مبنی بر بدرفتاری، فشار روانی، تهدید یا محرومیت از حقوق دادرسی عادلانه تحقیق مستقل انجام دهند.
سازمان حقوق بشر هانا همچنین از شهروندان و خانوادهها درخواست میکند در صورت در اختیار داشتن اطلاعات تکمیلی درباره سن دقیق افراد با سن نامشخص، محل بازداشت، نهاد بازداشتکننده، شعبه رسیدگیکننده یا وضعیت جسمی و روانی بازداشتشدگان، این اطلاعات را برای تکمیل مستندسازی در اختیار دفتر حقوقی این سازمان قرار دهند. این گزارش به روز رسانی خواهد شد.