ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هانا، بە دەربڕینی نیگەرانییەکی زۆر لە بەردەوامبوونی جێبەجێکردنی سزای لەسێدارەدان دژ بە تۆمەتبارانی سیاسی و خۆپیشاندەران لە ئێران، ڕای دەگەیەنێت کە کۆماری ئیسلامی ئێران لە کاتێکدا بە بەردەوامی سزای لەسێدارەدان جێبەجێ دەکات کە ڕاپۆرتەکان ئاماژە بە پێشێلکاری جیددی لە مەرجەکانی دادگای عادلانە لەم پەروەندانەدا دەکەن
بەپێی زانیارییە بڵاوکراوەکان، دەزگای دادوەری کۆماری ئیسلامی ڕایگەیاندووە کە حوکمی لەسێدارەدانی ئەمیرحوسێن حاتمی، یەکێک لە دەستگیرکراوانی ناڕەزایەتییەکانی بەفرانباری ١٤٠٤، ڕۆژی پێنجشەممە ١٣ی خاکەلێوەی ١٤٠٥ جێبەجێ کراوە. حاتمی لە پەیوەندی بە پەروەندەی سووتاندنی یەکێک لە بنکەکانی بسیج لە تاران دەستگیر کرا و خراوەتە ژێر پیگردی دادوەری.
ڕاگەیاندراوێکی فەرمیی دەزگای قەزایی ئێران ئیدیعای کردووە کە ئەو کەسەی ناوی هاتووە بە تۆمەتی بەشداری لە هێرشکردنە سەر دامەزراوەیەکی سەربازی و لەناوبردن و ئاگرتێبەردان و هەوڵدان بۆ دەستڕاگەیشتن بە چەک و تەقەمەنی دادگایی کراوە و لە کاتی لێپرسینەوە و ڕێوشوێنی دادوەریدا تۆمەتە پەیوەندیدارەکانی قبوڵ کردووە.
بەگوێرەی ئەم ڕاپۆرتە، دوای لێپرسینەوە لە لایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە، ئەمیر حسێن حاتەمی لە دادگا دادگایی کرا بە تۆمەتەکانی لەوانە “هەڵسوکەوت دژی ئاسایشی نیشتمانی”، “هاوکاری لەگەڵ حکومەتە دوژمنکارەکان” و “دروستکردنی نائەمنی گشتی”. ئەم حوکمە دواجار دوای پشتڕاستکردنەوەی لەلایەن دادگای باڵا جێبەجێ کرا.
هەروەها پێشتر، ئەکبەر دانەشورکار و محەمەد تەقوی سنگدهی لە بەیانی ڕۆژی دووشەممە ١٠ی خاکەلێوە، و هەروەها بابک علیپور و پویا قبادی بیستونی لە ڕۆژی سێشەممە ١١ی خاکەلێوە لەسێدارە دراون.
لە ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتی مافی مرۆڤ و پەیمانی نێودەوڵەتی مافە مەدەنی و سیاسییەکان، بە نموونەیەکی ڕوون لە پێشێلکردنی مافی دادگای عادلانە دادەنرێن. تۆمەتباران لە پەروەندە تاوانییەکاندا، بە تایبەتی لەو حاڵەتانەی کە بە سزای سەلبی ژیان ڕووبەڕوو دەبن، دەبێت مافی دەستگەیشتن بە وکیلی سەربەخۆ، مافی بێدەنگی، مافی ڕەتکردنەوەی بەڵگە بەدەستهاتوو لەژێر ئەشکەنجە، مافی دادگای ئاشکرا و سەربەخۆ و مافی هەڵسەنگاندنی تەواوی بەڵگەکان لەلایەن دادگایەکی بێلایەن هەبێت. بەڵگەکان نیشان دەدەن کە لەم پەروەندانەدا ئەم گەرەنتییانە ڕعایت نەکراون.
هەروەها بەکارهێنانی دانپێدانانی زۆرەملێ بە تۆمەتباران لە حاڵەتێکدا کە بانگەشەی ئەشکەنجە و زۆرەملێ دەکرێت، بە تەواوی دژە قەدەغەی ئەشکەنجە و قەدەغەی بەکارهێنانی ئەو وتانەیە کە لەژێر ئەشکەنجە وەرگیراون. لەگەڵ ئەمەشدا، نەبوونی ڕوونکردنەوەی ورد لەبارەی کۆبوونەوەکانی دادگا، شێوازی هەڵسەنگاندنی بەڵگەکان و چۆنیەتی دەستگەیشتن بە بەرگرییەکی کاریگەر، هەڵوەشانەوەی زۆرێک لە گومانەکان دەربارەی ڕەوایەتی ئەم حوکمانە زیاد دەکات.
هانا جەخت دەکاتەوە کە جێبەجێکردنی ئەم لەسێدارەدانانە لە حاڵەتێکدا کە وڵات تووشی جەنگ، قەیران و نائاسایشی زیادبووە، ئەم نیگەرانییە زیاتر دەکات کە کۆماری ئیسلامی لە سزای لەسێدارەدان نەک تەنها وەک ئامرازێکی یاسایی، بەڵکو وەک ئامرازێک بۆ زیادکردنی ترس و سڕینەوەی چالاکوانانی سیاسی و تۆمەتبارانی ئەمنی بەکار دەهێنێت. پشتبەستن بە لەسێدارەدان لەم فضا داخراو و ناهەڵوەشاوەدا، زیاتر نیشاندەری بەکارهێنانی سیاسی سیستەمی تاوانبارییە لەلایەن کۆماری ئیسلامی لە دۆخی جەنگیدایە.